Dünya genelinde piyasaları ve jeopolitik dengeleri altüst eden ABD-İran barış görüşmelerine dair sızan en büyük iddia, Washington kanadından gelen resmi açıklamayla tescillendi. İki ülke arasında yürütülen gizli diplomaside, İran’ın yeniden yapılanması için tam 300 milyar dolarlık devasa bir ekonomik paket ayrılacağı ileri sürülmüştü. Tüm dünyanın kulak kesildiği bu dudak uçuklatan rakamı, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance katıldığı canlı yayında doğruladı. Beyaz Saray’ın iki numarası, Tahran yönetiminin masadaki taahhütlerine sadık kalması durumunda bu tarihi fona tam erişim sağlayabileceğini ilan etti.
Hürmüz Boğazı Açılıyor ve Dondurulan Varlıklar Serbest Kalıyor
Sızan 14 maddelik mutabakat taslağına göre, taraflar 60 günlük resmi ve yoğun bir müzakere sürecine giriş yapacak. Bu kritik sürecin en somut adımı olarak, İran’ın uluslararası bankalarda dondurulan 24 milyar dolarlık varlığı serbest bırakılacak ve bu kaynağın yarısı daha görüşmeler başlamadan hemen önce Tahran’ın kullanımına açılacak. Küresel enerji koridorunu rahatlatacak en radikal madde ise deniz ablukasının 30 gün içinde kaldırılması oldu. ABD, bölgedeki askeri unsurlarını geri çekmeyi ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden uluslararası deniz trafiğine açılmasını kabul edecek.
Füzeler ve Milis Güçler Masaya Dahil Edilmeyecek
Anlaşmanın içeriğindeki en dikkat çekici stratejik detay, müzakerelerin kapsamının son derece dar tutulması oldu. İran basınından sızan bilgilere göre taraflar; yalnızca zenginleştirilmiş uranyum stokları, yaptırımların tamamen kaldırılması ve ekonomik yeniden inşa konularına odaklanacak. Batı dünyasının uzun süredir kriz malzemesi yaptığı İran’ın balistik füze programı ile Tahran destekli bölgesel silahlı gruplar ise kesin bir dille müzakere gündeminin dışında bırakıldı. Bu durum, diplomatik çevrelerde İran adına çok büyük bir siyasi zafer olarak nitelendiriliyor.
Enerji Sektörüne Tam Serbestlik ve Nükleer Taahhüt
Tarihi mutabakat metni kapsamında, İran ekonomisinin can damarı olan petrol ve petrokimya ürünlerine yönelik uygulanan tüm ağır ambargolar askıya alınacak. Tahran bu sayede enerji ihracatından elde ettiği küresel gelirlere hiçbir kısıtlama olmaksızın doğrudan erişebilecek. Bunun karşılığında ise İran, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’na bağlılığını yeniden teyit ederek kesinlikle nükleer silah geliştirmeyeceğini taahhüt edecek. Henüz resmi olarak imzalanmayan bu taslak metin, Donald Trump’ın “büyük bir anlaşma” nitelendirmesinin ardından Orta Doğu’da yeni bir dönemin kapısını aralıyor.
News
