ABD Başkanı Donald Trump’ın, Türkiye ve bölge ülkelerinin arabuluculuğunda İran ile nükleer silahlara karşı tarihi bir mutabakata varıldığını açıklaması küresel siyasette taşları yerinden oynattı. Trump, Hürmüz Boğazı’nı yeniden ticarete açacak bu hamleyi tamamen kendi diplomatik başarısı olarak sunarken, Tahran’dan gelen beklenmedik hamle uluslararası kamuoyunda şok etkisi yarattı. İran kanadı, imza tarihi konusundaki ısrarın arkasında bambaşka bir kişisel neden yattığını ifşa ederek yarın herhangi bir metne imza atmayacaklarını kesin bir dille duyurdu.
Nükleer Silaha Karşı Duvar ve Hürmüz Boğazı Planı
Sosyal medya hesabı üzerinden yeni mutabakatın detaylarını paylaşan ABD Başkanı Donald Trump, eski Başkan Barack Obama döneminde imzalanan nükleer anlaşmayı (JCPOA) sert sözlerle hedef aldı. Obama’nın anlaşmasının İran’ın nükleer silaha ulaşması için pürüzsüz bir yol açtığını savunan Trump, kendi hazırladığı metni şu sözlerle savundu:
“Barack Hüseyin Obama’nın İran ile yaptığı anlaşma, İran’ın altı yıl önce sahip olacağı ve çoktan kullanmış olacağı bir nükleer silaha giden kolay, güzel ve pürüzsüz bir yoldu. Benim İran ile yaptığım anlaşma ise bunun tam tersi, nükleer silaha karşı örülmüş bir duvardır.”
Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte küresel enerji ticaretinin kalbi olan Hürmüz Boğazı’nın yeniden trafiğe açılacağını müjdeleyen Trump, geçmiş yönetimlerin aksine bu kez Tahran’a hiçbir nakit para ödenmeyeceğini vurguladı. İran’ın yer altı tesislerindeki nükleer materyallerin akıbetine de değinen Trump, askeri gücü devreye sokacaklarını belirterek, muhteşem B-2 bombardıman uçakları ve pilotları sayesinde batık granit dağlarının derinliklerindeki nükleer tozları seyreltip yok edeceklerini iddia etti. Sürecin olumsuz sonuçlanması ihtimaline karşı askeri seçeneklerin de her an masada olduğunu hatırlattı.
ABD Basınına Göre Dijital Zirve ve Lojistik Engeller
ABD merkezli haber sitesi Axios’un hükümet yetkililerine dayandırdığı bilgilere göre, ABD ve İran heyetleri Pakistan, Katar, Mısır ve Türkiye’nin arabuluculuğunda yürütülen üç aylık zorlu müzakerelerin ardından internet üzerinden bir araya gelecekti. Çevrim içi yapılması planlanan bu toplantıda, taraflar arasındaki ateşkesi 60 gün süreyle uzatacak, Hürmüz Boğazı’nı açacak ve nükleer programa ilişkin resmi müzakereleri başlatacak mutabakat zaptının imzalanması öngörülüyordu. Yetkililer, imza töreninin tamamen lojistik nedenlerle internet üzerinden yapılacağını, ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance liderliğindeki heyetin Trump’ın Fransa ziyareti öncesi ülkeye dönemeyecek olmasının bu kararda etkili olduğunu bildirdi.
İran’dan Şok Yanıt: Trump’a Doğum Günü Hediyesi Yok
Trump’ın “Yarın imzalanıyor” açıklamalarına Tahran’dan adeta soğuk duş etkisi yaratan bir yanıt geldi. İran’ın yarı resmi Fars Haber Ajansı’nın müzakere heyetine yakın kaynaklara dayandırdığı habere göre, Tahran yönetimi yarın herhangi bir metne imza atılmasını kesin olarak bloke etti. İran basını, Trump’ın imza tarihi olarak ısrarla yarını işaret etmesinin arkasındaki asıl nedenin, ertesi gün kutlayacağı doğum günü olduğunu iddia etti. 14 Haziran 1946 doğumlu olan Trump, yarın 80. yaşına girerek ABD tarihinin görevdeki en yaşlı başkanı unvanını alacak.
Tahran yönetiminin bu diplomatik manevranın farkında olduğunu belirten Fars Haber Ajansı, haberini şu sert ifadelerle noktaladı:
“Yarının Trump’ın doğum günü olduğu göz önüne alındığında, İranlı yetkililer anlaşmanın yarın imzalanmasına izin vermeyecek. Onun bu tarihi sembolik olarak kendi lehine kullanmak ve olayı kendisi için bir reklam kampanyasına dönüştürmek amacıyla ısrarcı olduğu görülüyor. Ancak müzakere heyetimiz bu gizli planların farkındadır; metin henüz nihai aşamaya gelmemiştir ve bu tür bir medya ve törensel manevraya asla izin verilmez.”
News
