Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu, çocuk adalet sistemi, infaz süreçleri ve çocukların korunmasına yönelik hayati düzenlemeler içeren kanun teklifini kabul ederek yasalaştırdı. Yapılan yasal düzenlemelerle birlikte mevzuattaki temel kavramlardan ceza alt ve üst sınırlarına, infaz kurumlarındaki süreçlerden ateşli silah ve kesici alet satışlarına kadar çok sayıda alanda köklü reformlara gidildi.
Mevzuatta Kavramsal Dönüşüm: “Adli Süreçteki Çocuk”
Yeni yasal düzenleme ile birlikte yıllardır kullanılan “suça sürüklenen çocuk” ifadesi Türk hukuk mevzuatından tamamen kaldırıldı. Sosyal Hizmetler Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu ve Çocuk Koruma Kanunu dahil olmak üzere tüm ilgili metinlerde bu ibare yerine “adli süreçteki çocuk” veya “hakkında adli süreç yürütülen çocuk” ifadeleri kullanılmaya başlandı.
12-18 Yaş Grubunda Ceza Limitleri Artırıldı
Türk Ceza Kanunu’nda yapılan değişiklikle birlikte 12-18 yaş grubundaki çocuklar için uygulanacak hapis cezalarının alt ve üst sınırlarında artışa gidildi. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren kasten öldürme ve ağır yaralama gibi suçlarda ceza üst sınırı 15-18 yaş grubu için 19 yıldan 27 yıla yükseltildi. Müebbet hapis cezasını gerektiren fiillerde ise uygulanacak ceza sınırı 15 ila 18 yıl olarak belirlendi.
Yaralama suçlarında uygulanan yaş indiriminin kaldırılması yetkisi ise en ağır vakalarla sınırlandırıldı. Mağdurun bitkisel hayata girmesi, organ veya duyularını tamamen kaybetmesi, yüzünde kalıcı iz oluşması ya da yaralamanın ölümle sonuçlanması gibi ağır durumlarda çocuk hakimleri yaş indirimi uygulayamayacak. Organ işlevinin zayıflaması veya kemik kırılması gibi görece daha hafif durumlarda ise yaş indirimi uygulanmaya devam edecek.
Ağır Suçlarda İnfaz İndirimi Kaldırıldı
Koşullu salıverilme hesaplamalarında 15 yaş altı çocuklar için geçerli olan “1 günün 2 gün sayılması” kuralı daraltıldı. Kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu imal veya ticareti ile örgüt kurma suçlarında bu avantaj kaldırıldı ve hesaplama “1 güne 1 gün” şeklinde yeniden düzenlendi. Ayrıca ağır suç işleyen 15 yaş altı çocuklar için infaz indirimi uygulaması da son buldu.
İnfaz süreçlerinde de önemli bir değişikliğe gidilerek, çocuk hükümlülerin cezalarının infazına doğrudan çocuk eğitimevlerinde başlanması uygulaması kaldırıldı. Artık infaz sürecine kapalı ceza infaz kurumlarında başlanacak ve iyi halli olduğu tespit edilenler eğitimevlerine sevk edilecek. Kasıtlı suçlardan 3 yıl, taksirli suçlardan 5 yıl veya daha az ceza alanlar ise terör ve örgüt suçları hariç tutulmak üzere doğrudan eğitimevlerine gönderilecek.
İhmalkar Ebeveynlere ve Silah Sahiplerine Ağır Yaptırımlar
Ateşli silahların tedbirsizlik sonucu çocuğun eline geçmesine neden olan kişilere müstakil bir suç tanımlaması yapılarak 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası getirildi. Bunun yanı sıra aile hukukundan kaynaklanan bakım, eğitim ve gözetim yükümlülüğünü ihlal eden veli veya bakım sorumlularının cezaları da artırıldı. Aile bireyinin ihmali yüzünden çocuğun kasten öldürme veya ağır yaralama suçu işlemesi halinde, sorumluluğunu yerine getirmeyen kişiye verilecek ceza şikayet şartı aranmaksızın yarısından iki katına kadar artırılacak.
Kesici Alet Satışına ve Taşınmasına Sıkı Yasaklar
Av bıçağı, satır, döner bıçağı, ucu sivri tornavida, şiş ve demir çubuk gibi aletlerin pazar yerlerinde, açıkta ve gezici tezgahlarda satılması, 18 yaşından küçüklere satılması ve çocuklar tarafından taşınması yasaklandı. İnternet ve mesafeli satışları da kapsayan bu kurala uymayanlara 5 bin TL, aletlerin vahim nitelikte olması halinde 10 bin TL idari para cezası verilecek. Sanat veya meslek icrası için gerekli durumlar ise bu yasaktan muaf tutulacak.
Risk Altındaki Çocuklar İçin Acil Korunma Tedbirleri
Madde bağımlılığı, akıl hastalığı veya bulaşıcı hastalık nedeniyle tehlike oluşturan risk altındaki çocuklar için uzman hekimlerce 24 saat içinde rapor düzenlenecek. Bu rapor doğrultusunda çocuk hakimi 48 saat içinde acil korunma kararı verebilecek.
Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için ise toplumsal hizmetler, dijital risklerden korunma amacıyla internet erişim takibi, çevre temizliği ve bağımlılıkla mücadele programları gibi özel yönlendirme tedbirleri uygulanacak. 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında Sosyal İnceleme Raporu (SİR) alınması zorunlu hale getirilirken, bu rapor olmadan hazırlanan iddianameler mahkemelerce iade edilecek.
News
