Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 2021 yılında ortaya çıkan müsilaj tehdidini ortadan kaldırmak ve Marmara Denizi’nin ekolojik dengesini korumak amacıyla çalışmalarını sürdürüyor. 6 Haziran 2021’de açıklanan 22 Maddelik Marmara Denizi Eylem Planı çerçevesinde, 2021-2024 Dönemi için 134 alt eylemden oluşan Marmara Denizi Bütünleşik Stratejik Planı hayata geçirildi.
İzleme İstasyonları ve Sürekli Takip
Bakanlık, eylem planı kapsamında Marmara Denizi’ndeki izleme noktası sayısını 91’den 150’ye yükseltti. Böylece Denizlerde Bütünleşik Kirlilik İzleme Programı (DEN-İZ) çerçevesinde tüm denizlerde izleme yapılan istasyon sayısı 428’e ulaştı. Ayrıca, Türkiye Çevre Ajansı gemi kaynaklı deniz kirliliğinin önlenmesine yönelik çalışmalar yürütüyor. Bakanlık bünyesindeki Sürekli İzleme Merkezi ile Marmara bölgesinde 127 deşarj noktası anlık takip ediliyor.
İleri Arıtma Zorunluluğu ve Süreçteki Gecikme
Müsilaj Bilim Kurulu üyelerinin de işaret ettiği gibi, eylem planının en kritik maddelerinden biri atık su arıtma tesislerinden kaynaklanan azot ve fosfor yükünü azaltmak. Bilimsel tespitlere göre müsilaj oluşumu, iklim değişikliği etkisiyle artan sıcaklık, deniz suyundaki durağanlık ile azot ve fosfor yükünün fazlalığına bağlı. Bu doğrultuda, 16. maddede yer alan Marmara Denizi Havzası’ndaki belediyelerin ileri biyolojik atık su arıtma tesislerini kurmaları için verilen süre 15 Haziran 2025’te sona erdi.
Ancak, tesislerin dönüşümü, kapasite artışı ve revizyonuna yönelik Bakanlığa sunulan 169 iş planından yalnızca 42’si tamamlandı. 2021’de yüzde 51 olan ileri biyolojik atık su arıtma oranı, bugün itibarıyla sadece yüzde 0.7’lik bir artışla yüzde 51,7’ye yükseldi.
Geniş Kapsamlı Denetimler ve Ağır Yaptırımlar Yolda
ÇED İzleme ve Çevre Denetimi Dairesi Başkanı Barış Ecevit Akgün, Bakanlığın 23 Haziran itibarıyla Marmara Denizi’ne kıyısı olan 7 ildeki 480 tesiste eş zamanlı denetim başlattığını açıkladı. Bu denetimlerde, mevcut atık su arıtma tesislerinin ileri atık su arıtma sistemine geçip geçmedikleri ve bölgedeki tüm atık su kaynaklarının standartlara uygun olup olmadığı titizlikle inceleniyor.
Denetimlere 50 ekip ve 24 yetkili çevre laboratuvarı katılıyor. Akgün, standartları sağlamayan tesislere 668 bin 677 TL, ileri atık su arıtma tesisini kurmayan belediyelere ise her bir arıtma tesisi için 3 milyon 343 bin 688 TL idari ceza ve faaliyetten men dahil idari yaptırımların kararlılıkla uygulanacağını belirtti.
Azot ve Fosfor Yükünün Azaltılması Hayati Önem Taşıyor
Akgün, ileri arıtma yapılmadığı için Marmara Denizi’nde azot ve fosfor yükünün hala çok yüksek olduğunu vurguladı. Marmara Denizi Bütünleşik Modelleme Sistemi ile oluşturulan “dijital ikiz” çalışmalarına göre, azot ve fosfor yükünün yüzde 50 civarında azaltılması durumunda Marmara Denizi’nin 4-6 yıl içinde ekosistemini iyileştirebileceği öngörülüyor. Bu nedenle, ileri atık su arıtma tesislerine geçmek, yasal ve çevresel bir zorunluluk olarak değerlendiriliyor.
4 Yılda 1.8 Milyar TL Ceza Uygulandı
Marmara Denizi Koruma Eylem Planı kapsamında 2021’den bu yana Marmara Bölgesi’nde 274 bin 885 işletme ve deniz aracı denetlendi. Bu denetimler sonucunda 2 bin 922 işletme ve deniz aracına toplam 1 milyar 855 milyon 643 bin TL idari ceza uygulandı ve 268 işletmenin faaliyeti durduruldu.
News
