Eski NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, katıldığı bir edebiyat festivalinde anılarını paylaşarak, 2022 Rusya-Ukrayna savaşının seyrini etkileyen kritik bir kararın perde arkasını ilk kez açıkladı. Stoltenberg, 2014’ten 2024’e kadar 10 yıl boyunca NATO Genel Sekreterliği görevini yürütmüştü.
Zelensky’nin Hava Sahasını Kapatma Talebi
Stoltenberg, 2022’de, tam kapsamlı işgalin hemen ardından Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelensky’nin kendisini Kiev’deki bir sığınaktan aradığını aktardı. Zelensky, Rus uçaklarının saldırılarını engellemek için NATO’nun Ukrayna hava sahasını kapatmasını talep etmişti.
Zelensky, bu talebini daha önceki NATO operasyonlarına dayandırmıştı:
-
“NATO’nun bunu yapabileceğini biliyorum çünkü siz bunu daha önce yaptınız.”
-
“NATO, 1990’larda vahşeti önlemek için Bosna-Hersek üzerindeki hava sahasını kapattı.”
-
“İngiltere de dahil olmak üzere NATO müttefikleri de Kürtleri korumak için Kuzey Irak üzerindeki hava sahasını kapattı.”
Ret Gerekçesi: Üçüncü Dünya Savaşı Riski
Stoltenberg, Zelensky’nin talebini anladığını ancak bunun gerçekleşmeyeceğini söyledi. Ret kararının ardındaki temel sebep, Rusya ile NATO arasında doğrudan bir savaş riskini göze almamaktı.
Eski NATO Genel Sekreteri, olası sonuçları şöyle açıkladı:
“Eğer NATO Ukrayna hava sahasını kapatacaksa yapmamız gereken ilk şey Belarus ve Rusya’daki Rus hava savunma sistemlerini devre dışı bırakmak olmalı. Çünkü NATO uçaklarını hedef alan Rus hava savunma füzeleriyle Ukrayna hava sahası üzerinde uçamayız.”
“Ve eğer havada bir Rus uçağı veya helikopteri varsa, onu düşürmek zorundayız ve o zaman NATO ile Rusya arasında tam bir savaşa girmiş oluruz. Ve biz bunu yapmaya istekli değiliz. O dönem ABD Başkanı olan Biden’ın da dediği gibi, Ukrayna için üçüncü bir dünya savaşı riskini göze almayacağız.”
“Acı Verici Bir Andı”
Stoltenberg, o dönemde Zelensky’nin can güvenliğinden endişe ettiklerini belirterek, bu telefon görüşmesini sonlandırmanın kendisi için “son derece acı verici” olduğunu ifade etti.
Tam kapsamlı işgalin başladığı 24 Şubat sabahı, NATO karargahında toplanan ülkeler iki temel karar aldı:
Stoltenberg, bu iki amaç arasında bir çelişki unsuru olduğunu kabul ederek, tam ölçekli bir savaş istemedikleri için Ukrayna’ya silah ve mühimmat gönderdiklerini, ancak doğrudan NATO birliklerini savaş alanına göndermediklerini belirtti.
News
