Türkiye’de milyonlarca vatandaşı ve yüksek mahkemenin önündeki binlerce dava dosyasını yakından ilgilendiren yoksulluk nafakası konusunda tarihi bir dönüm noktasına ulaşıldı. Anayasa Mahkemesi (AYM), boşanma davalarının ardından eşlerden birine ömür boyu maddi yükümlülük getiren “süresiz nafaka” uygulamasını masaya yatırdı. Yüksek Mahkeme Genel Kurulu, uzun yıllardır kamuoyunda feryatlara ve ciddi tartışmalara neden olan bu yasal maddeyi oy çokluğuyla iptal etme kararı aldı. Hukuki bir boşluk doğmaması adına mevcut sistemin işleyişine devam etmesi ve meclisin yeni mevzuatı hazırlayabilmesi için hükümete 9 aylık yasal bir geçiş süresi tanındı.
Antalya’daki Aile Mahkemesinin İtirazı Yüksek Mahkemeye Taşındı
Süresiz nafakanın iptal edilmesine giden hukuki süreç, yerel bir mahkemenin kararlı adımıyla başladı. Antalya 12. Aile Mahkemesi, 2025 yılında karara bağladığı bir boşanma davası sırasında, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan ve yoksulluk nafakasının ucu açık bir şekilde “süresiz” olarak hükmedilmesini öngören fıkranın anayasaya aykırı olduğunu savunarak dosyayı AYM’ye taşıdı. Yerel mahkemenin itiraz başvurusunda, bu durumun hakkaniyet ilkesini zedelediği ve bireylerin hayatlarını kalıcı olarak ipotek altına aldığı aktarıldı. Başvuruyu esastan inceleyen Yüksek Mahkeme, bugünkü kurul toplantısında düzenlemenin anayasada yer alan eşitlik ve mülkiyet haklarına aykırı olduğuna hükmederek iptal kararı verdi.
Adalet Bakanı Akın Gürlek de yakın zamanda yaptığı stratejik açıklamalarda yargıdaki bu tıkanıklığa dikkat çekmişti. Türkiye’de özellikle çekişmeli boşanma davalarının bazen 10 yılı aşan süreler boyunca devam ettiğini vurgulayan Bakan Gürlek, bu süreçte nafaka ödemek zorunda kalan vatandaşların ekonomik ve sosyal açıdan kendilerine yeni bir hayat kuramadıklarını belirterek, adaleti tesis edecek köklü bir reform sözü vermişti.
Mevcut Türk Medeni Kanunu’nun 175. Maddesi Ne Diyordu?
İptal edilen Türk Medeni Kanunu’nun “yoksulluk nafakası” başlıklı 175. maddesi, boşanma neticesinde maddi olarak zor duruma ve yoksulluğa düşecek olan eşi korumayı amaçlıyordu. İlgili kanun metninde, “Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz” ifadeleri yer alıyordu. Ancak bu maddedeki “süresiz” ibaresi, kısa süreli evliliklerde dahi on yıllar boyunca nafaka ödenmesi gibi toplumsal mağduriyetleri beraberinde getirdiği gerekçesiyle uzun süredir eleştirilerin odak noktasıydı.
Yeni Nafaka Taslağı Yolda: Evlilik Süresi Esas Alınacak
Anayasa Mahkemesi’nin tanıdığı 9 aylık sürenin ardından yürürlüğe girmesi beklenen yeni yasa taslağında radikal değişiklikler öngörülüyor. AK Parti hukukçularının masasında bulunan ve üzerinde titizlikle çalışılan yeni formülde, nafaka ödeme süresinin doğrudan “evlilik süresi esasına” göre kademelendirilmesi planlanıyor. Sızan ilk bilgilere göre hazırlanan taslak model şu şekilde şekilleniyor:
-
3 yıl evli kalanlar için: En fazla 5 yıl süreyle nafaka ödenmesi,
-
5 yıl evli kalanlar için: En fazla 7 yıl süreyle nafaka ödenmesi,
-
10 yıl evli kalanlar için: En fazla 12 yıl süreyle mali yükümlülük öngörülüyor.
Belirlenen bu sürelerin tamamlanmasıyla birlikte, nafaka borcu otomatik olarak son bulacak. Nafaka süresinin bitimiyle birlikte maddi olarak dezavantajlı duruma düşebilecek ve çalışamayacak durumda olan kadınlar için ise devletin sosyal yardım ve koruma şemsiyesi devreye sokulacak. Oluşabilecek olası gelir kayıpları ve mağduriyetlerin doğrudan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı destekleriyle sübvanse edilmesi amaçlanıyor. Ayrıca, boşanma süreçlerini yıpratıcı hale getiren tazminat, velayet ve nafaka gibi uyuşmazlıkların ana davadan ayrıştırılarak hızlıca karara bağlanması da yeni yargı paketinin hedefleri arasında yer alıyor.
News
