93 Harbi’nde Aziziye Tabyası’nın savunmasında gösterdiği kahramanlıkla tarihe geçen Nene Hatun’un, savaş sonrası hayatını yoksulluk ve çaresizlik içinde geçirdiği ortaya çıktı. Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi’nden çıkan belgelerde, Nene Hatun’un 1943 yılında dönemin Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’ye yazdığı yardım dilekçesi dikkat çekti.
1857 yılında Erzurum’un Çeperli köyünde dünyaya gelen Nene Hatun, henüz 22 yaşında bir çocuk annesiyken, Aziziye Tabyası’na koşarak Rus kuvvetlerine karşı verilen halk direnişinde ön saflarda yer aldı. “Bu bebeği bana Allah verdi, ona Allah bakar” sözleriyle cepheye gidişi, Türk kadınının fedakârlığının simgesi haline geldi. Ancak bu destansı mücadelesine rağmen, hayatının ilerleyen yılları yokluk içinde geçti.
Arşivlerde yer alan 18 Ağustos 1943 tarihli dilekçeye göre, Nene Hatun, Erzurumlu bir başka kadın gazi olan Name Hanım ile birlikte Cumhurbaşkanı İnönü’ye mektup yazarak yardım talebinde bulundu. Mektupta, “Bizler, Aziziye Tabyası’ndaki o tarihi savaşın canlı timsalleriyiz. 90 yaşını aşmış iki kadın, bugün aç ve muhtaç bir halde dileniyoruz. Belediyeden yalnızca 4 lira maaş alıyoruz, geçen yıl verilen ekmek yardımı da kesildi. Ne sığınacak bir yerimiz var ne de tutunacak bir desteğimiz” ifadeleri yer aldı.
Tarihçi Akın Aktaş tarafından ortaya çıkarılan belgelere göre, yardım çağrısına yanıt verilmedi. Nene Hatun’un, daha sonra basına verdiği bir demeçte “İnsaf edin, 4 lira ile ben ne yapabilirim?” demesi üzerine maaşının da kesildiği kaydedildi. Erzurum Belediyesi, kendisine bakım evinde kalmayı teklif etti ancak Nene Hatun bunu reddetti. Bunun üzerine belediye maaşını 25 liraya çıkardı ve düzenli hale getirdi.
Hayatını büyük ölçüde yoksulluk içinde sürdüren Nene Hatun, 1955 yılında Türk Kadınlar Birliği tarafından “Yılın Annesi” seçildi. Aynı yıl zatürreye yakalanarak Erzurum Numune Hastanesi’ne kaldırıldı ve 22 Mayıs 1955’te hayatını kaybetti. Cumhuriyet döneminde “Kırkgöz” soyadını alan Nene Hatun, altı çocuk annesiydi. Oğullarından Nazım ve iki kardeşi, I. Dünya Savaşı’nda şehit oldu.
Tarihçi Aktaş, Nene Hatun’un yaşadıklarının bireysel bir trajedi değil, aynı zamanda bir toplumsal sorumluluk göstergesi olduğunu belirtti. “Nene Hatun ve onun gibi kadın kahramanların savaşta alkışlanıp barışta unutulması, tarihsel bir vicdan problemidir” dedi.
News
